Γίναμε Ιρλανδία!

2001: Ο πρωθυπουργός Κ. Σημίτης δηλώνει: "Δεν θα γίνουμε Ιρλανδία!". H Ιρλανδία με την απελευθέρωση της αγοράς της στα 90s είχε πιάσει ψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης με μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κοντά στο 9% . Για κάποιο λόγο αυτή η Ιρλανδία δεν άρεσε στον Κ. Σημίτη και η Ελλάδα παρέμεινε στους χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης τροφοδοτούμενους σε μέγαλο βαθμό από τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις.

2009: Η Ιρλανδία με την απελευθερωμένη αγορά και την υψηλή ανάπτυξη έχει και μεγαλύτερη έκθεση (high beta) στην παγκόσμια οικονομία. Αφού διπλασίασε το ΑΕΠ της σε λιγότερο από μία δεκαετία, η Ιρλανδία περνάει μία μεγάλη, αλλά μάλλον σύντομη, κρίση. Ο μεγαλύτερος επενδυτικός κίνδυνος φαίνεται και στο 10-ετές ιρλανδικό government bond που έχει 4.686% rate (1). Για σύγκριση, η Γερμανία έχει 3.244%.

Από την άλλη, η Ελλάδα που ποτέ δεν απελευθέρωσε τις αγορές της όπως η Ιρλανδία, τουλάχιστον τώρα πρέπει να έχει περισσότερη ασφάλεια, σωστά; Λάθος. Το ελληνικό government bond έχει από τα υψηλότερα rates στο Eurozone, i.e. 4.469%. Δηλαδή, είμαστε Ιρλανδία, αλλά μόνο στις στραβές και στο downside. Ίδιο ρίσκο, χαμηλότερη απόδοση. Μάλιστα.

Παρεπιπτόντως, ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο στην Καθημερινή για την κατάσταση των δημοσιονομικών μας, εδώ.

(1) Για το data point από το Bloomberg ευχαριστώ τον φίλο Elef Haim Mordehai

Αποτυχημένος τεμπέλης

Ξεκίνησε έχοντας ένα όνομα που του δίνει head-start στον πολιτικό στίβο. Είναι ευφυής, δεν έχει προβλήματα τύπου «W.» Έχει την οικονομική άνεση και την πολυτέλεια να μην χρείαζεται να δουλέψει για βιοποριστικούς λόγους. Οποιοσδήποτε αξιοπρεπής έλληνας με αυτά τα εφόδια και με σεβασμό στην ιστορία της χώρας του, στην οικογένεια του και στον εαυτό του, θα έβαζε τον πήχυ ψηλά. Ακαδημαϊκά, θα κοίταζε να πάει να σπουδάσει κάτι challenging σε ένα top πανεπιστήμιο. Επαγγελματικά, θα πίεζε τον εαυτό του να δουλέψει και να καταξιωθεί σε top εταιρίες στο εξωτερικό ή και στο εσωτερικό ώστε να αποκτήσει ικανότητες που θα μπορέσει να χρησιμοποιήσει μετά για να διοικήσει την χώρα. Τι έκανε ο Κ. Καραμανλής; Πήγε σε ένα καλό, αλλά second tier σχολείο στις ΗΠΑ να σπουδάσει, εμ, ιστορία. Μετά γύρισε πίσω, κάνοντας, εμ, τίποτα. Σχεδόν τίποτα δηλαδή, γιατί εξελέγη και στην ΟΝΝΕΔ...

Τέλως πάντων αυτόν τον άνθρωπο, τον εμπιστεύεται το κόμμα του και η κοινωνία και χωρίς πολλά-πολλά, τον βάζει σε νεαρή ηλικία στο ανώτατο εκτελεστικό αξίωμα, το προωθυπουργικό. Στο κάτω-κάτω, έχει σπουδάσει στις ΗΠΑ, γεγονός που του έχει δώσει έκθεση σε ένα διαφορετικό σύστημα και σε σύγχρονες φιλελεύθερες ιδέες. Όταν εκλέγεται, το κλίμα είναι ευνοϊκό: η αντιπολίτευση παραπαίει με έναν μη-χαρισματικό ηγέτη, ο λαός επιζητά μεταρρυθμίσεις και η κυβέρνηση έχει μεγάλη κοινοβουλευτική αυτοδυναμία. Και τι κάνει; τίποτα. Ωραία λόγια για σεμνότητες, δηλώσεις για την ανάγκη τομών, αλλά στην πράξη, ΤΙΠΟΤΑ. Και μετά από τρία χρόνια, ζητά επανεκλογή από τον λαό γιατι η οικονομία είναι σε κρίσιμη κατάσταση και πρέπει να πάρει έγκριση από τον λαό για μεταρρυθμίσεις. Την παίρνει την έγκριση. Και τι κάνει; ΤΙΠΟΤΑ. Οι κρατικές δαπάνες αυξάνονται με ρυθμούς Ανδρέα, η ακροαριστερά αλωνίζει, και ο πρωθυπουργός δηλώνει κουρασμένος. Και μετά από δύο χρόνια ζητάει πάλι εκλογές, γιατι η οικονομία έιναι σε κρίσιμη κατάσταση και πρέπει να πάρει έγκριση από τον λαό για μεταρρυθμίσεις.

Προσωπικά δεν έχω ξαναδεί περισσότερο αποτυχημένο τεμπέλη. Ντροπή για την οικογένεια του και το κόμμα του. Κρίμα για την Ελλάδα.

Εξέγερση για ελευθερία και άλλα παραμύθια του Xinjiang

Υπάρχει μια εθνότητα στην Κίνα η οποία υφίσταται διακρίσεις συστηματικές και θεσμοποιημένες. Το βαθμολογικό όριο στις εισαγωγικές εξετάσεις πανεπιστημίου για αυτήν την εθνότητα είναι επίσημα πολύ υψηλότερο από το όριο για όλες τις άλλες. Στην αγορά εργασίας, το κράτος με επίσημη πολιτική του δίνει προτεραιότητα για δουλειά σε όλες τις άλλες μειονότητες. Ακόμα χειρότερα, το κράτος απαγορεύει μόνο στις οικογένειες αυτής της εθνότητας να έχουν περισσότερα από ένα (1) παιδιά με επίσημο σκοπό την πλυθησμιακή συρρίκνωση της συγκεκριμένης εθνότητας. Αυτή η εθνότητα δεν είναι οι Θιβετιανοί, ούτε οι Uyghur (ανατολικοτουρκεστανοί) του Xinjiang. Είναι οι Χαν, η μεγαλύτερη εθνότητα στην Κίνα που υφίστανται αυτές τις διακρίσεις.

Στα δυτικά media βέβαια δεν θα βρει κανείς πολύ συμπόνοια για αυτούς. Το οργανωμένο πογκρόμ εναντίον τους στην Λάσα πέρσι κατά την διάρκεια του οποίου για μέρες (ενώ η αστυνομία ήταν απούσα) οι Θιβετανοί σκοτώνανε Χαν, ερμηνεύτηκε σαν εξέγερση των Θιβετανών στην καταπίεση του Πεκίνου. Τα επεισόδια στο Xinjiang (τα οποία ξεκίνησαν όταν Uyghur εργάτες βιάσανε δύο Χαν στο Guangdong) που στην Δύση παρουσιάστηκαν σαν εξέγερση για περισσότερες ελευθερίες, στην πραγματικότητα ήτανε το αντίθετο. Οι ντόπιοι θέλανε περιορισμό ατην ελεύθερη μετακίνηση των Χαν στην περιοχή τους.

Τώρα, οποιοσδήποτε έχει σχέση με την περιοχή, ξέρει ότι οι Χαν είχανε και έχουνε τα ίδια προβλήματα στην Ταϊλάνδη, στην Ινδονησία, στις Φιλιππίνες, στο Βιετνάμ κλπ. Ο λόγος είναι απλούστατα ότι οι Χαν είναι πιο επιτυχημένοι. Είναι “business savvy”, όπου πηγαίνουνε δουλεύουνε σκληρά, δημιουργούνε οικονομική δραστηριότητα και γιαυτό είναι πάντα πλουσιότεροι από τούς ντόπιους. Οι Χαν είναι κάτι σαν τους εβραίους της Ασίας. Είναι έξυπνοι και επιτυχημένοι και γιαυτό οι ντόπιοι τους χθονούν και κάθε τόσο τους επιτίθενται.

Είναι γεγονός ότι σε όλο τον κόσμο και σε όλες τις ιστορικές εποχές, υπήρχαν/υπάρχουν διαφορές στην απόδοση και επιτυχία μεταξύ των εθνών και πολλές φορές αυτές οι διαφορές οφείλονται σε εγγενείς (κυρίως πολιστικούς) παράγοντες. Αυτή η απλή αλήθεια είναι βέβαια too much στην Ελλάδα για τους εγχώριους «κοσμοπολίτες» και την κυρίαρχη αριστερογενή διανόηση κατά την οποία οποιαδήποτε υπόνοια ότι η εθνική κουλτούρα και πατριωτισμός (α λα corporate culture) μπορεί να έχει και θετικά αποτελέσματα, είναι του Καρατζαφέρη και καταδικαστέα στο πυρ το εξώτερον. Μάλιστα.

Πραγματικά θα είναι ενδιαφέρουσα η κρίση του ιστορικού του μέλλοντος, για το που έκανε την μεγαλύτερη ζημιά η αριστερά στην Ελλάδα. Είναι στην οικονομία με τα σοσιαλιστικά πειράματα ή στον πολιτισμό με την στιγματισμό οποιασδήποτε εθνικής υπερηφάνιας/οράματος;

Krugman runs rampant

What is Krugman smoking?  And if it makes him so high, why he doesn't share?

I followed a bit of the public debate he had recently with Niall Ferguson of the FT regarding the inflationary pressures of the gargantuan fiscal deficit in US.  Here is the story: Ferguson, along with several economists, believes that the inflationary risk of the recent fiscal expansion is very high.  Krugman on the other hand, seems to believe that we are in a typical Keynesian "liquidity trap" where deflation and not inflation is the actual danger (1). It is not uncommon for economists to disagree, in that case however, the importance of this argument lies on its political implications.  Krugman as a raving tax-and-spend liberal clearly thinks that this is an once in a lifetime opportunity for a fundamental expansion of the US government and no inflationary concerns should bother us.  His attitude is fair enough and consistent with his ideology.  It is ridiculous however,  to actually blame the economists that disagree as politically motivated!

His latest NYT op-ed with the provocative title "Reagan did it" is even more ridiculous.  Here he puts the blame of the recent crash on Reagan (seriously) and his policy 25 years ago to partially  deregulate a minor segment of the financial sector.  Honestly, while I was reading the piece, I was certain that Krugman was actually ironic and making fun of people that are looking for culprits from the past to explain the crisis.  But I finished his op-ed, and I realized that Krugman actually meant it, Reagan did it, he is the culprit of the crisis.  I am no Nobel economist, but for me the culprits behind the recent collapse are clear:  The US government that made it illegal to have different mortgage approval rates for different minorities (when some of them are actually poorer) and that subsidized to death the mortgage market.  China's huge surplus that financed US debt.  Securitization that made possible the transfer of risk from these loans.  And the monopoly of the rating agencies that made them so incompetent in warning investors about these securitized loans.  We can discuss all the above and their relevant importance, but Reagan?  Then why not Adam Smith as well, he promoted free markets, didn't he?

(1) Judging by the recent rise of the yields on 10-year US treasuries (that are generally seen as benchmarks for long-term interest rates), it seems that Krugman is wrong.  

Kill the zombies

Με μια πρώτη ματιά το καινούριο πλάνο του Geithner (Public Private Partnership Investment Program - PPIP) είναι καλό. Είναι φιλικό στην αγορά, χρησιμοποιεί τον ιδιωτικό τομέα για να καθορίσει την αξία των τοξικών assets και προχωρημένη financial technology με πολύ leverage για να μεγιστοποιήσει τα όποια κεφάλαια βάλει το US Treasury. Οι αγορές το υποδέχτηκαν πανηγυρικά, ο S&P 500 ανέβηκε 7.1% την ίδια μέρα.
Δυστυχώς όμως, devil is in the details. Τα προβλήματα με το PPIP είναι πολλά και δείχνουν ότι η λύση της χρεωκοπίας για τις τράπεζες γίνεται όλο και περισσότερο ελκυστική.
Καταρχάς, με την προτεινόμενη financing structure για την αγορά των bad loans το δημόσιο κάνει ένα μεγάλο δώρο στους ιδιώτες επενδύτες (εξ’ού και η άνοδος του S&P). Συγκεκριμένα, για κάθε pool of bad loans που θα δίνεται σε πλειστηριασμό, το US Treasury θα βάζει το debt για την αγορά με 6:1 leverage και το υπόλοιπο equity κομμάτι θα μοιράζεται 50-50 με τον επενδυτή. Με άλλα λόγια, ο επενδυτής που θα βάζει 8%, θα έχει το ίδιο upside με το δημόσιο το οποίο θα βάζει (και ρισκάρει να χάσει) το 92%. Ωραίο dealακι για τον αμερικανό φορολογούμενο…
Ένα άλλο τραγικό λάθος στο πρόγραμμα είναι ο εθελοντικός χαρακτήρας στην συμμετοχή στην δημοπρασία των toxic assets. Δεδομένου ότι ήδη υπάρχουν κρατικές εγγυήσεις πολλών δις, οι τράπεζες θα πουλήσουν μόνο τα assets με προσδωκόμενη αξία υψηλότερη της εγγυημένης από το κράτος, με απλά λόγια τα σκουπίδια θα μείνουν στο balance sheet των τραπεζών. Adverse selection κύριοι...
Στην καλύτερη περίπτωση πάντως, το PPIP θα λύσει μόνο το πρόβλημα της ρευστότητας για τα toxic assets. Αυτό όμως που φαίνεται να είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα, το undercapitalization των τραπεζών-ζόμπι, μπορεί να λυθεί είτε με πρόσθετα τρις, είτε με κρατικοποίηση των τραπεζών, είτε με το να αφεθούν οι insolvent τράπεζες να χρεωκοπήσουν όπως θα γίνονταν με κάθε άλλη επιχείρηση. Πιστεύω ότι η εγγενής ανικανότητα του κράτους σαν διαχειριστή, οι στρεβλώσεις που προκαλούνται από κάθε κρατική παρέμβαση, η έλλειψη χρημάτων και εξάντληση της υπομονής του αμερικάνου φορολογούμενου, όλα συνηγορούν στην λύση-σοκ της χρεωκοπίας. Η προστασία των πιστωτών των τραπεζών δεν μπορεί να είναι πιο σημαντική από την οικονομική ανάπτυξη μια γενιάς. Και δεν έχω καμία αμφιβολία ότι έχει υπερτιμηθεί η πιθανότητα καταρεύσης του συστήματος γιατί έχει υποτιμηθεί η ικανότητα της αγοράς να καλύπτει οποιαδήποτε κενά.
Σκοτώστε τα ζομπι πριν μας φάνε...